Avstraliyalı karikaturçu və yazıçı Lee Lai "Cannon" adlı çizgi romanı ilə 2026 Stella Prize mükafatının qalibi olub. Bununla da "Stella" mükafatının 14 illik tarixində ilk dəfə bir çizgi roman bu mükafata layiq görülüb. Sözügedən mükafat hər il qadın və non-binary yazıçılara təqdim olunan Avstraliyanın ən hörmətli ədəbi mükafatları arasında yer alır.
60 min Avstraliya dolları dəyərindəki bu mükafat indiyədək yalnız nəsr və poeziya əsərlərinə verilirdi. "Cannon" isə bu ənənəni kökündən dəyişən əsər oldu. Çizgi romanlar uzun illərdir ədəbiyyat dünyasında layiq olduqları yeri tutmaq üçün mübarizə aparırlar. Bu qələbə ilə həmin mübarizədə daha bir mühüm tarixi mərhələ geridə qaldı.
Çizgi romanların ədəbiyyatda yüksəlişi davam edir
"Stella Prize" münsiflər heyəti "Cannon" əsərini təkcə çəkiliş hekayəsi ilə deyil, həm də bədii təsir gücü ilə seçilən bir nümunə kimi qiymətləndirib.
Münsiflərin bəyanatından: "Çizgi romanlar usta əllərdə təkbaşına nəsrin nail ola bilməyəcəyi vizual və mətnbirləşdirici ifadə imkanları təqdim etməyə qadirdir."
Son illərdə çizgi romanlar ümumi ədəbi mühitin də ciddi şəkildə diqqətini çəkir. Xüsusilə avtobiografik nəqllər, sosial problemlər və şəxsi hekayələr üzərində qurulan əsərlər artıq ənənəvi romanlarla eyni rəflərdə dəyərləndirilməyə başlayıb. "Persepolis", "Maus" və "Fun Home" kimi şah əsərlərin açdığı cığırla irəliləyən çizgi romanlar artıq irimiqyaslı ədəbiyyat mükafatlarında iştirak edir.
"Cannon" nədən bəhs edir?
2025-ci ildə işıq üzü görən "Cannon" Montreal-da yaşayan queer və ikinci nəsil Çin əsilli bir qadının həyatına fokuslanır. Roman əməyi, dostluq münasibətləri, şəxsiyyət axtarışı və yetkinlik dövrünün gətirdiyi sosial təzyiqlər kimi fundamental mövzuları özündə birləşdirir. Hekayənin mərkəzində öhdəliklərin ağırlığı altında əzilən Lucy “Cannon” obrazı dayanır.
Tənqidçilər əsərin yumorla emosional gərginliyi uğurlu şəkildə balanslaşdırmasını və çəkilən rəsmlərin hekayənin ayrılmaz bir parçasına çevrilməsini xüsusilə tərifləyirlər.
Lee Lai kimdir?
Melburnda anadan olan Lee Lai karyerasının böyük hissəsini Kanadanın Montreal şəhərində keçirib. İlk çizgi romanı olan "Stone Fruit" ilə beynəlxalq səviyyədə diqqət çəkən müəllif "Lambda Literary Award" və müxtəlif komiks mükafatlarına layiq görülərək uğurlu bir karyera qurub. Onun əl işləri əvvəllər "The New Yorker", "The New York Times" ve "Granta" kimi nüfuzlu dünya nəşrlərində də işıq üzü görüb. Lee-nin "Stella Prize" zəfəri çizgi romanların ədəbiyyat dünyasında rəsmi olaraq qəbul olunmasının növbəti böyük göstəricisidir.
Çizgi romanlar üçün yeni bir era başlayır?
"Stella Prize"ın öz tarixində ilk dəfə bir çizgi romanı mükafatlandırması rəsmli hekayələrin ədəbiyyat mükafatlarındakı gələcəyinə dair mühüm bir mesajdır. Son illərdə çizgi romanların həm satış rəqəmlərində, həm də tənqidçilərin rəylərində yaşanan artımı nəzərə alsaq, "Cannon"un uğurunu sadəcə tək bir kitabın təsadüfi qələbəsi kimi görmək olmaz.
Belə görünür ki, bu mükafat çizgi romanların artıq "alternativ" bir janr deyil, müasir çağdaş ədəbiyyatın əsas axınlarından biri olaraq qəbul edildiyinin ən güclü sübutlarından biridir.
